Bez administracyjnych eksmisji na bruk – 9 lat po wyroku Trybunału

Ministerstwo Finansów skierowało do konsultacji projekt nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Projekt dotyczy m.in. mieszkańców zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i MSWiA. Komitet Obrony Praw Lokatorów złożył uwagi, w których popiera kierunek zmian, ale wskazuje na istotną lukę w ochronie lokatorów pozbawionych tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania.

Projekt ustawy (nr UD365) jest odpowiedzią na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2017 r. (sygn. K 27/15), który stwierdził, że obowiązujące przepisy pozwalają na eksmisję „na bruk” z mieszkań służbowych i kwaterunkowych — bez żadnej ochrony dla osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Trybunał uznał to za niezgodne z konstytucyjną zasadą poszanowania godności człowieka oraz z przepisami nakazującymi ochronę rodziny.

Mimo upływu blisko dziewięciu lat od wyroku, żadne przepisy w tej sprawie nie zostały uchwalone. Przez lata Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie wzywał kolejnych ministrów do działania. Do tej pory przepisy o egzekucji administracyjnej — w przeciwieństwie do egzekucji sądowej prowadzonej przez komornika — nie zawierały żadnych gwarancji dla eksmitowanych. Projekt ma to zmienić, wprowadzając cztery kluczowe mechanizmy:

• moratorium zimowe: zakaz eksmisji w okresie od 1 listopada do 31 marca;
• zakaz eksmisji „donikąd”: egzekutor może przeprowadzić eksmisję wyłącznie do lokalu, do którego eksmitowanemu przysługuje tytuł prawny;
• tymczasowe pomieszczenie: gdy eksmitowany nie ma gdzie się podziać, organ egzekucyjny zwraca się do gminy o zapewnienie lokalu tymczasowego, a egzekucja zostaje zawieszona do czasu jego wskazania;
• ochrona osób szczególnie narażonych: kobiety w ciąży, osoby z niepełnosprawnościami, małoletni, obłożnie chorzy, bezrobotni i emeryci spełniający kryteria pomocy społecznej uzyskują prawo do sądowego ustalenia uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.

Komitet Obrony Praw Lokatorów co do zasady popiera projekt — to ważny i długo oczekiwany krok w kierunku ochrony osób zagrożonych bezdomnością, które zamieszkują m.in. w zasobach WAM i MSWiA. W złożonych uwagach wskazujemy jednak na istotną lukę: projekt całkowicie pozbawia ochrony osoby, które zajmują mieszkanie bez tytułu prawnego — niezależnie od ich sytuacji życiowej.

W praktyce dotyczy to często osób, które latami legalnie mieszkały w lokalu służbowym jako członkowie rodziny uprawnionego funkcjonariusza, lecz po jego śmierci, odejściu ze służby czy rozstaniu nigdy nie uzyskały własnej decyzji przydziałowej. Z dnia na dzień stają się „dzikimi lokatorami” — bez żadnej własnej winy.

Postulujemy uzupełnienie projektu o przepis, który pozwoli sądowi ocenić indywidualną sytuację eksmitowanego i w uzasadnionych przypadkach przyznać mu prawo do najmu socjalnego. Zmiana ta nie uniemożliwia wierzycielowi odzyskania lokalu — przywraca jedynie zasadę, że o przyznaniu lokalu socjalnego decyduje sąd.

Pełna treść uwag Komitetu dostępna jest w załączonym dokumencie.

Skomentuj Bez administracyjnych eksmisji na bruk - 9 lat po wyroku Trybunału