Lokatorski rok 2025 – podsumowanie
Nie radzisz sobie z urzędnikami lub prywatnym właścicielem i potrzebujesz naszej pomocy? Skontaktuj się z nami!
Wstęp
Rok 2025 pokazał jasno: zmiana rządu nie oznaczała zmiany kursu w polityce mieszkaniowej. Komitet Obrony Praw Lokatorów musiał bronić się przed propozycjami wywodzącymi się z obozu, który jeszcze niedawno głosił hasło „Mieszkanie prawem, nie towarem”.
Przeprowadzka siedziby
W czerwcu KOPL został wezwany do opuszczenia lokalu przy ul. Targowej 22. Organizacja pomagająca lokatorom zagrożonym eksmisją sama musiała się przenieść – symboliczny znak kruchości bezpieczeństwa mieszkaniowego. Nowa siedziba znajduje się przy ul. Wileńskiej 25, gdzie cotygodniowe dyżury odbywają się nadal w środy od 18:00 do 20:00.
Konfrontacja z Nową Lewicą
Głównym wydarzeniem roku była konfrontacja z propozycjami wiceministra Tomasza Lewandowskiego. Ministerstwo planowało powszechną weryfikację dochodową wszystkich lokatorów komunalnych, algorytm podwyżek czynszów mogący oznaczać wzrosty nawet o tysiąc złotych miesięcznie oraz likwidację automatycznego dziedziczenia umów najmu.
KOPL ostro skrytykował retorykę o „bogatych lokatorach komunalnych”, wskazując na brak danych potwierdzających masowość tego zjawiska oraz na fakt, że proponowane rozwiązania uderzą przede wszystkim w pracujących biednych.
Po proteście przed siedzibą klubu Lewicy i spotkaniu w Ministerstwie w sierpniu udało się wpłynąć na kształt propozycji. Ministerstwo zaczęło przesyłać projekty do konsultacji – pozytywna zmiana wobec dotychczasowej praktyki pomijania organizacji lokatorskich.
Najem senioralny – krytyka projektu
Projekt ustawy o najmie senioralnym spotkał się z krytyką KOPL. Dawałby on pierwszeństwo w dostępie do mieszkań komunalnych osobom już posiadającym własność, odchodząc od podstawowego celu budownictwa komunalnego – pomocy najbardziej potrzebującym.
Bezprawne eksmisje i firma EXMITER
KOPL kontynuował dokumentowanie działalności firmy EXMITER, zajmującej się pozaprawnymi eksmisjami na zlecenie właścicieli. Kluczowym problemem pozostaje bierność policji, która traktuje te sprawy jako cywilnoprawne, ignorując naruszenia prawa karnego. Sprawa została przekazana do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich – jednak bez stanowczej reakcji. Władze nadal pozostają bierne.
Kryterium metrażowe
Restrykcyjne normy metrażowe w dalszym ciągu wykluczają z dostępu do mieszkań komunalnych osoby, które najbardziej ich potrzebują – w tym samotne matki z dziećmi. KOPL od lat postuluje zniesienie tego kryterium lub wprowadzenie elastycznego systemu punktowego.
Dramatyczne przypadki
Rok przyniósł kolejne wstrząsające historie: eksmisję niepełnosprawnego mężczyzny z żoną dosłownie na ulicę w Szczytnej, 69-letniego emeryta z Wrocławia żyjącego w nieogrzewanym mieszkaniu bez toalety, rodziny bez ogrzewania w zreprywatyzowanych kamienicach na Pradze-Północ, młodych ludzi zajmujących pustostany z braku innych opcji.
Historia erozji praw 2001–2025
KOPL opublikował kompleksową analizę systematycznego osłabiania ochrony lokatorów od uchwalenia ustawy w 2001 roku. Dokument pokazuje ponadpartyjny konsensus neoliberalny – deregulacja była popierana przez wszystkie główne siły polityczne.
Budownictwo komunalne – przepaść między deklaracjami a rzeczywistością
Rząd zapowiedział budowę 25 tysięcy lokali komunalnych rocznie. Do września 2025 oddano około 5 tysięcy, podczas gdy deweloperzy wybudowali ponad 90 tysięcy mieszkań. Pojawiły się jednak pozytywne przykłady – nowe osiedla w Katowicach i Warszawie pokazują, że budowa jest możliwa przy odpowiedniej woli politycznej.
Działalność KOPL
Organizacja prowadziła bezpłatne porady prawne, pomagała w pisaniu pism, blokowała nielegalne eksmisje, interweniowała w sytuacjach kryzysowych. KOPL uczestniczył w Branżowej Komisji Dialogu Społecznego, dialogach eksperckich Fundacji Pole Dialogu oraz debacie o rewitalizacji Pragi. Udzielałyśmy wywiadów medialnych i uczestniczyłyśmy w debatach publicznych.
Komitet zachował niezależność polityczną, krytykując zarówno lewicę za faktyczne działania przeciw lokatorom, jak i prawicę za instrumentalne wykorzystywanie tematu przed wyborami prezydenckimi.
Wnioski
Mimo zmiany władzy fundamentalne problemy pozostają: chroniczny niedobór mieszkań komunalnych, systematyczne osłabianie ochrony, demonizacja lokatorów, bezkarne bezprawie, wykluczające kryteria dostępu. Udało się częściowo wpłynąć na kształt propozycji ministerialnych i nagłośnić problem bezprawnych eksmisji, ale droga do traktowania mieszkania jako prawa, nie towaru, pozostaje daleka.
Komitet Obrony Praw Lokatorów, styczeń 2026
Jak możesz pomóc?
